"Kilo vermek için her gün spor yapmam lazım" düşüncesi, çoğu kişinin daha başlamadan vazgeçmesinin sebebi. İyi haber: haftada 3-4 gün yeterli. Daha önemlisi, yaptığın günlerin nasıl geçtiği ve geri kalan günlerde ne yediğin.
Önce şunu bilmek gerekiyor: kilo nereden gider?
Vücudun gün içinde harcadığı enerjinin büyük kısmı, yaşamak için harcadığın enerjidir: nefes almak, sindirmek, vücut ısısını korumak. Bir saatlik antrenman bunun üzerine eklenir ama aldığın enerjinin önüne geçemez. Bir saat koşup üstüne iki dilim pasta yemek, harcadığını geri almak demektir.
Bu yüzden kilo vermek için en etkili yol ikisini birlikte yürütmektir: beslenmede küçük ve sürdürülebilir bir açık, sporda düzen. Spor ayrıca iştahını dengeler, uykunu düzeltir, en önemlisi de kilo verirken kas değil yağ kaybetmeni sağlar.
Dünya Sağlık Örgütü ne öneriyor?
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yetişkinler için haftada 150-300 dakika orta tempolu (tempolu yürüyüş, hafif koşu, bisiklet) ya da 75-150 dakika yüksek tempolu hareket öneriyor. Buna ek olarak haftada en az 2 gün büyük kas gruplarını çalıştıran kuvvet antrenmanı.
Bunu güne bölünce korkutucu değil: haftada 5 gün 30 dakika tempolu yürüyüş zaten 150 dakika eder. Bunun 2 ya da 3 gününe kısa bir ağırlık antrenmanı eklediğinde öneriyi tamamlamış olursun.
Haftada 3 gün: yeni başlayanlar için
Uzun süredir hareketsizsen buradan başla. Amaç vücudunu alıştırmak ve bir düzen kurmak.
| Gün | Ne yapılır? |
|---|---|
| Pazartesi | Tüm vücut kuvvet antrenmanı (35-40 dk) |
| Çarşamba | Tempolu yürüyüş ya da bisiklet (40 dk) |
| Cuma | Tüm vücut kuvvet antrenmanı (35-40 dk) |
| Diğer günler | Günlük adım hedefi, isteğe bağlı hafif esneme |
Evde başlayacaksan evde ekipmansız 4 haftalık programı bu düzene doğrudan yerleştirebilirsin.
Haftada 4 gün: en dengeli düzen
Birkaç haftadır düzenli spor yapıyorsan 4 gün, kilo vermek için çoğu kişiye en uygun olanı. İki kuvvet, iki kardiyo günü:
| Gün | Ne yapılır? |
|---|---|
| Pazartesi | Kuvvet: alt vücut ağırlıklı |
| Salı | Kardiyo: 30-40 dk orta tempo |
| Perşembe | Kuvvet: üst vücut ağırlıklı |
| Cumartesi | Kardiyo: aralıklı tempo (ör. 1 dk hızlı, 2 dk yavaş, 8 tur) |
Haftada 5 gün: ilerlemiş olanlar için
Beş gün, ancak toparlanabiliyorsan işe yarar. Uykun iyi değilse, sürekli yorgun ve ağrılıysan gün sayısını artırmak yerine düşür. Beş günde üç kuvvet, iki kardiyo günü yapılabilir; kuvvet günlerinden biri tüm vücut olur.
Kardiyo mu, ağırlık mı?
İkisi de. Kardiyo kalbini güçlendirir ve enerji harcatır. Ağırlık antrenmanı ise kilo verirken vücudunun kas yerine yağ kaybetmesini sağlar. Sadece kardiyo yapıp ciddi diyet yapanlar tartıda kilo kaybeder ama "sarkık" görünmekten ve eski kilolarına hızla dönmekten şikâyet eder. Sebebi çoğu zaman kaybedilen kas.
Pratik kural: haftalık antrenmanlarının en az ikisi kuvvet olsun. Geri kalanı kardiyo ya da yürüyüş.
Asıl farkı yaratan 3 alışkanlık
- Adım sayısı. Gün içindeki sıradan hareket (yürümek, merdiven, ev işi), bir saatlik antrenmandan daha fazla enerji harcatabilir. Günlük adımını önce 6-7 bine, sonra 8-10 bine çıkarmayı hedefle.
- Uyku. Az uyuyan kişinin iştahı artar, tatlıya yönelimi yükselir, antrenman performansı düşer. Gecede 7 saat hedefle.
- Sabır. Sağlıklı tempo genelde haftada yaklaşık yarım ile bir kilo arasıdır. Tartı her gün inip çıkar; haftalık ortalamaya, bel ölçüne ve fotoğraflarına bak.
Kendi planını nasıl seçersin?
Gerçekçi ol: haftada kaç gün, kaç dakika ayırabilirsin? Bunu yazmak, en iyi programı aramaktan daha önemli. Üç gün yapabileceğin bir plan, beş gün yapamayacağın bir plandan her zaman daha iyidir.
Hangi düzenin sana uygun olduğundan emin değilsen 4 soruluk program testini çöz. Programını hedefine, ayırabileceğin güne ve evindeki ekipmana göre bir hocanın yazmasını, beslenmeni de diyetisyenin onaylamasını istersen paketlere bak. 7 gün ücretsiz deneyebilirsin.